Summer flavors: Vai Thieu

Hương vị mùa hè: Vải thiều

Summer flavors: Vai Thieu

Nói đến vải thiều chính hiệu thì phải nhớ ngay tới Thanh Hà (Hải Dương), chứ những đống vải đỏ au, xếp cao ngồn ngộn trong chợ, trên hè đường khắp phố phường Hà Nội những ngày này đa phần là vải Lục Ngạn.

Thieu litchi to mention the name to remember the right to Thanh Ha (Hai Duong), but the pile of red cloth au,display of goods very much in markets, the summer road around Hanoi streets these days mostly fabric Luc Ngan.
Tất cả ảnh tôi chụp trong bài này đều là vải của một trang trại ở Hoà Bình
All my photos are taken in this is fabric of a farm in Hoa Binh



Thực ra, hầu hết tất tần tật các loại vải có vị ngọt, ăn mà không phải rùng mình rụt lưỡi lại vì chua, đều có xuất xứ từ vải thiều Thanh Hà, đều được lấy giống từ đó cả.

In fact, most of all fabrics sweetened, without sour, are originated from Thanh Ha

Thieu litchi, are taken from the same original whole

Cây vải Tổ 200 tuổi ở thôn Thuý Lâm, xã Thanh Sơn

Thieu litchi ancestor have ago 200 years in village Thuy Lam, Thanh Son (Photo: http://images.vietnamnet.vn)

Cách đây gần 200 năm, cụ Hoàng Văn Cơm đã đưa cây vải thiều về trồng tại vườn nhà ở Thôn Thúy Lâm, Xã Thanh Sơn, Huyện Thanh Hà, Tỉnh Hải Dương. Cây vải này hiện được gọi là "cây vải tổ". Nó đã được nhân giống ra khắp vùng, rồi lan toả ra nhiều tỉnh thành khác nữa.

Khốn nỗi, cái giống đặc sản thiên tạo khác hẳn những đặc sản nhân tạo ở chỗ không thể dập khuôn sản xuất ra hàng loạt mà đòi dán nhãn hiệu chất lượng "trăm chiếc như một" được. Vậy nên, cũng vải thiều Thanh Hà thật đấy, nhưng mang ra khỏi Thanh Hà rồi, thì dù có trồng kiểu gì, chăm chút cách gì, cũng không thể nào sánh được với vải "gốc".

Khác nhau thế nào ư?

Trước hết, so sánh dung nhan nhé:
Đây là vải thiều ở Hoà Bình (Vải Lục Ngạn cũng tương tự)

, 200 years ago,Mr Hoang Van Com to plant a tree Thieu litchi in home gardens in the village Thuy Lam, Thanh Son, Thanh Ha, Hai Duong Province. is now called the "tree of fabric ancestor ". It has been breeding multiplication throughout the region, then spread to many other provinces

unhappily, the same specialty natural create of altogether different specialties artificial because can not produce a series that requires labeled quality "as peas in a pod" is. Thus, Thanh Ha Thieu litchi is also the same, but then carry out Thanh Ha, the matter is what type of plant, hard little how ,too do not to compare enviously with the fabric origina

How different ?

First, compare content labels :

This is Thieu litchi in Hoa Binh (the same fabric Luc Ngan)




Nhìn từ "viễn cảnh" vào cận cảnh này:

Seen from the "perspective" to foreground

Còn đây là vải thiều Thanh Hà thứ thiệt:
It is Thanh Ha Thieu litchi genuine

(Ảnh: www.simplevietnam.com)

(Ảnh: vietnambranding.com)

Vải thiều Thanh Hà không to đùng như các loại vải khác mà quả chỉ vừa phải, tròn tròn, dầy dặn, mịn và có gai lì. Vỏ vải thiều mỏng và không đỏ ối như vải Lục Ngạn mà đỏ vàng, bóc ra đưa vào miệng, cắn một cái là răng ngập vào lớp cùi dày trắng nõn. Cắn đến khi 2 hàm răng gần chạm vào nhau mới tới hạt- thường chỉ bằng đầu đũa hoặc còn nhỏ hơn thế. Nhiều khi chẳng thấy hạt đâu, phải nhằn tìm để khỏi nuốt phải. Giữa cùi và hạt vải thiều không có lớp màng mỏng nâu nâu chan chát như vải Lục Ngạn, nên nước ngọt lịm, mát rượi và thanh khiết tứa ra khắp miệng, tỉnh cả người.

Thanh Ha Thieu litchi is not bigger as another fabric that only modest results, circle, seasoned, smooth and thorny polished. Thieu litchi bark thin and not red as that Luc Ngan, red cloth of gold, peeled out into the mouth, biting that is submerged in a thick layer of white copra peeled. Bite until nearly two teeth touch each other to have nuclear-usually only same with the chopsticks or the smaller.Sometimes not see such particles when eat. Thieu litchi seed between copra and no thin lining fabric astringent as Luc Ngan, so fresh water , cool freshness and a freshness throughout the mouth, have to induce recover consciousness

(Ảnh: www.tchdkh.org.vn)
(Hình này vẽ hạt quá to, chứ hạt vải thiều Thanh Hà chỉ nhỏ cỡ nửa hạt này thôi, hic!)

(Figure is drawn to seed too, but Thanh Ha Thieu litchi seed is only half the size of this particle only, hic!)

Rõ ràng, so với vải thiều Thanh Hà thì vải Lục Ngạn đang tràn ngập Hà Nội hiện nay không thể nào sánh được. Vậy mà không hiểu sao ở Hà Nội chẳng tìm đâu ra vải Thanh Hà, chỉ toàn vải Lục Ngạn. Bà con quê tôi không năng động? Không đủ sức cạnh tranh? Hay sản lượng quá thấp? Chắc thế nào cũng có lý do cuối cùng. Ngay tại TP Hải Dương mà còn chẳng có vải thiều thì có đâu mà mang lên Hà Nội! Bây giờ có khi sang tận Thanh Hà, nếu không mua ở vườn chưa chừng cũng không có được vải thiều thứ thiệt mà ăn. Giống như một bài báo tôi đã đọc về cốm Vòng, rằng đến tận làng Vòng, mua cốm của “thợ” cốm xịn mà vẫn không phải cốm Vòng. Bởi người làng Vòng phải đi gom nếp non từ các nơi về làm cốm, mới đủ bán cho khách. Mà đã là gạo thập phương thì dù có thợ ba đời làng Vòng cũng không biến nó thành cốm Vòng được. Đúng là “người khôn của khó”!

Lại nữa, vải thiều như cô gái đẹp có nhan sắc chóng tàn, chín rộ một thời gian rất ngắn, chỉ khoảng nửa tháng, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5 âm lịch, nên luôn vướng phải cám cảnh "no dồn đói góp". Người trồng vải, dẫu có cố gắng đến mấy, cũng không thể bán đi đâu cho kịp; Còn người ăn vải, dẫu có khoái khẩu đến mấy, cũng chẳng thể khuân cả đống về nhét tủ lạnh để dành được. Vậy nên, hầu như năm nào bài ca vải thiều cũng lặp lại một điệp khúc nhàm chán đáng ghét "vào vụ rớt giá, nông dân phiền lòng".

Rất may, ngày 8/6/2007, vải thiều Thanh Hà đã chính thức được Cục Sở hữu trí tuệ trao bằng Chứng nhận Chỉ dẫn địa lý. Nghĩa là từ nay "Thanh Hà" trong cụm từ "Vải thiều Thanh Hà" không thuần tuý là một địa danh, mà đã là một thương hiệu sản phẩm, chẳng khác gì "Nước mắm Phú Quốc", "Vang Đà Lạt"...

Obviously, compared to Thanh Ha Thieu litchi, the fabric is filled Luc Ngan Hanoi now be impossible is

to compare enviously. So do not understand why not find in Hanoi have the fabric Thanh Ha, just the whole fabric Luc Ngan.people native home I did not dynamic? Not competitive? Or yield is too low? Sure how well the last reason.At city Hai Duong Thieu litchi also without therefore they can not be brought to Where the Hanoi! Now have to take the Thanh Ha, if not purchased at the garden improbable is genuine. True that "as people wisdom of difficulty"!

Again, Thieu litchi like beautiful girls beauty soon disabled fade away, nine specify a very short time, only half months, from late April to early May lunar calendar, so should always be is of the situation "no incremental contribution hunger ". growers, although some have tried to, nor where to be sold promptly; People eat , if have like, also can not put on the refrigerators save. So, almost any Thieu litchi is the yearly chorus repeating a boring hated "to debased prices, farmers sad".

Fortunately, on June 8, 2007, Thanh Ha Thieu litchi was officially Bureau of Intellectual Property granted by the Geographical Indication certification. Means that from now on "Thanh Ha" in the phrase "Vai Thieu Thanh Ha" is not purely a place, which was a product brand, as "Phu Quoc fish sauce", "Vang Dalat

Vân chiTrái vải dễ tiêu hóa, an thần. Dùng vải tươi hay khô đều tốt cả. Vải sấy khô cùi đen lại, dẻo quánh, ngọt vô cùng. Khi ăn, ta có cảm giác như ăn một quả táo Tàu thường có vị thuốc bắc. Được ăn trái vải sấy khô và uống 1 ly trà nóng ấm thì thật không còn gì thú vị hơn. Ở Thanh Hà, nhà nào cũng có bình rượu ngâm vải sấy khô.

Vải thiều món ăn vị thuốc

Vải thiều Đông y gọi là lệ chi - chứa nhiều chất dinh dưỡng như: đường Glucô,sacaro, các Protêin, Lipit, các vitamin A, B, C, B11, các axit chanh, táo có tác dụng cung cấp dinh dưỡng cho người già, cơ thể suy yếu, người đang nuôi con nhỏ . ..

Vải thiều được dùng chữa trị số bệnh qua số bài thuốc sau: Quả tươi: từ 5 đến 10 quả , ăn cùi mỗi ngày ăn từ 2 đến 3 lần. Tác dụng ra mồ hôi dưỡng huyết, hoà vị, dùng cho người thể lực suy yếu sau khi khỏi bệnh, người phiền khát, nấc. Cùi vải (quả tươi) nghiền nát thành bột nhão, đắp lên mụn nhọn, hoặc cùi vải giã nhuyễn hoà với hồ nếp làm thành cao, dán lên mụn nhọn. Cùi vải khô (vải sấy) 120g, bóc vỏ, bỏ hạt đem cùi hầm nhừ, mỗi lần ăn 30g, ngày 2 lần. Có tác dụng giáng khí, bình xuyễn, dùng cho người hen thở khò khè. Hạt vải khô (lệ chi hạch), dùng 6g nướng chín, phối hợp với hương phụ 3g nghiền thành bột. Dùng nước muối nhạt, hoặc nước cơm trộn lẫn, hoà uống mỗi ngày 2 lần, có tác dụng lý khí giảm đau. Dùng cho phụ nữ đau khi hành kinh. Cần lưu ý: Không nên ăn nhiều, sẽ bị nóng do cùi vải có nhiều đường... Theo Văn hóa nghệ thuật ăn uống - Cây Vải Thiều Tổ, tại thôn Thuý Lâm, xã Thanh Sơn, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương. - Ảnh trên : Tượng Cụ Hoàng Văn Cơm, trên Ban thờ trong Miếu thờ tại thôn Thuý Lâm, xã Thanh Sơn, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương (21-6-2009) - Cây Vải Thiều Tổ Lychee (edible parts) Nutritional value per 100 g (3.5 oz) Energy 276 kJ (66 kcal) Carbohydrates 16.5 g Dietary fiber 1.3 g Fat 0.4 g Protein 0.8 g Vitamin C 72 mg (120%) Calcium 5 mg (1%) Magnesium 10 mg (3%) Phosphorus 31 mg (4%) Lychee_(Litchi_chinensis)_at_Samsing,_Duars,_West_Bengal_W2_

The lychee (usual English spelling) or laichi and lichu is the sole member of the genus Litchi in the soapberry family, Sapindaceae. It is a tropical and subtropical fruit tree. It is primarily found in Asia, Southern Africa and Mexico. It is a fragranced fruit with a sweet taste.

It is a medium-sized evergreen tree, reaching 15–20 m tall, with alternate pinnate leaves, each leaf 15–25 cm long, with 2-8 lateral leaflets 5–10 cm long; the terminal leaflet is absent. The newly emerging young leaves are a bright coppery red at first, before turning green as they expand to full size. The flowers are small, greenish-white or yellowish-white, produced in panicles up to 30 cm long.

The fruit is a drupe, 3–4 cm long and 3 cm in diameter. The outside is covered by a pink-red, roughly-textured rind that is inedible but easily removed. They are eaten in many different dessert dishes. The inside consists of a layer of sweet, translucent white flesh, rich in vitamin C, with a texture somewhat similar to that of a grape only much less moist. The edible flesh consists of a highly developed aril enveloping the seed. The center contains a single glossy brown nut-like seed, 2 cm long and 1–1.5 cm in diameter. The seed, similar to a buckeye seed, is poisonous^{[citation needed]} and should not be eaten. The fruit matures about 100 days after flowering. There are two subspecies:

• Litchi chinensis subsp. chinensis. China, Indochina (Vietnam, Laos and Cambodia). Leaves with 4 to 8 (rarely 2) leaflets.
• Litchi chinensis subsp. philippinensis (Radlk.) Leenh. Philippines, Indonesia. Leaves with 2-4 (rarely 6) leaflets.

Cây vải, còn gọi là lệ chi (danh pháp khoa học: Litchi chinensis) là loài duy nhất trong chi Litchi thuộc họ Bồ hòn (Sapindaceae). Nó là loại cây ăn quả thân gỗ vùng nhiệt đới, có nguồn gốc ở miền nam Trung Quốc, tại đó người ta gọi nó là : lìzhī- lệ chi, kéo dài về phía nam tới Indonesia và về phía đông tới Philipin, tại đây người ta gọi nó là alupag.

Nó là loại cây thân gỗ thường xanh kích thước trung bình, có thể cao tới 15-20 m, có các lá hình lông chim mọc so le, mỗi lá dài 15-25 cm, với 2-8 lá chét ở bên dài 5-10 cm và không có lá chét ở đỉnh. Các lá non mới mọc có màu đỏ đồng sáng, sau đó chuyển dần thành màu xanh lục khi đạt tới kích thước cực đại. Hoa nhỏ màu trắng ánh xanh lục hoặc trắng ánh vàng, mọc thành các chùy hoa dài tới 30 cm.

Quả là loại quả hạch, hình cầu hoặc hơi thuôn, dài 3-4 cm và đường kính 3 cm. Lớp vỏ ngoài màu đỏ, cấu trúc sần sùi không ăn được nhưng dễ dàng bóc được. Bên trong là lớp cùi thịt màu trắng mờ, ngọt và giàu vitamin C, với kết cấu tương tự như của quả nho. Tại trung tâm là một hạt màu nâu, dài 2 cm và đường kính cỡ 1-1,5 cm. Hạt, tương tự như hạt của quả dẻ ngựa, có độc tính nhẹ và không nên ăn. Quả chín vào giai đoạn từ tháng 6 (các vùng gần xích đạo) đến tháng 10 (các vùng xa xích đạo), vào khoảng 100 ngày sau khi ra hoa.